მეგის ქარდავას “მექანიკური ფორთოხალი”

სტანდარტული

1971 წელს ეკრანებზე გამოვიდასტენლი კუბრიკის ლეგენდარული “მექანიკური ფორთოხალი”, ენტონი ბერჯესის ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია. ნანახმა მაყურებელი შოკში ჩააგდო. ყველაზე სინტერესო რაც გახლავთ, იმის მაგივრად, რომ საზოგადოება დაფიქრებულიყო ძალადობის უაზრობაზე, ფილმმა პირიქით იმოქმედა. ბრიტანეთის მასშტაბით გაიზარდა ძალადობის შემთხვევები. ხშირად თავს ესხმოდნენ უსახლკაროებს, მათხოვრებს, დაუცველ ადამიანებს.

კადრი ფილმიდან "მექანიკური ფორთოხალი"

კადრი ფილმიდან “მექანიკური ფორთოხალი”

***

ეკრანზე ნანახი ყოველთვის დიდ ემოციას იწვევს მაყურებელზე. ჩემთვის ასე იყო პროკურატურის მიერ გავრცელებულ  კადრებზეც.  ეს იყო საშინელი ძალადობა ადამიანის შინაგან სამყაროზე, არანაკლებ შემძვრელი და ემოციური ვიდრე ფიზიკური ძალმომრეობა.

“მეგის ქარდავა”- მითოლოგიური პერსონაჟივით იქცა. არა, ჩემთვის უფრო მონსტრივით. სამწუხაროდ, ვერ ვიტყვი, რომ გადაშენების პირას მყოფი იშვიათი ცხოველიათქო. კარგი, ბატონო, ეს ვიღაც მეგის ქარდავა დამნაშავეა, ორი აზრი არ არსებობს, მაგრამ…

მაგრამ, მე, უბრალო ადამიანს მიჩნდება კითხვა, რეალურად ვინაა დამნაშავე?

ისევ და ისევ ჩვენ, საზოგადოება!  ხშირად გამიგონია “ტოლერანტულად” განწყობილი ადამიანებისგან: “აბა, სად ირღვევა მაგათი უფლებები? იყვნენ თავისთვის, ჩვენ არაფერს ვუშავებთო.” მეტი რაღა უნდა დავაშავოთ? ადამიანებს ვაიძულებთ გამუდმებით მალვაში იყვნენ, მუდმივად ნიღბით იცხოვრონ. ასეთ სტრესს კი რთულია გაუმკლავდეს ადამიანი. ა, ხო! ჩვენ ხომ მათ ადამიანებადაც არ აღვიქვამთ! რაღაა გასაკვირი? “იყოს გეი, ოღონდ მე ნუ გამაგებინებს” პრინციპი მუშაობს.

საზოგადეობის მენტალური მზაობა რომ ყოფილიყო, მსგავსი ჩანაწერების გაკეთების აუცილებლობა უბრალოდ არ იარსებებდა. ყველამ ჩავიხედოთ გულში. მცირეოდენი მეგის ქარდავა ჩვენც გვიზის ღრმად, სადღაც შიგნით, ზოგნი რომ სულს უწოდებენ.

ზოგიერთი, ამის წამკითხველი, გაბრაზდება ჩემზე. “მე, აქაოდა ტოლერანტულად ვარ განწყობილი სექსუალური უმცირესობების მიმართ და შენ ტალახს მცხებო”- მეტყვის. არა, ბატონებო! თქვენ საკუთარ თავზე ნუ მიიღებთ. “ჩვენში” მე საკუთარ თავს მოვიაზრებ. ჰომოფობ თანამოქალაქეებთან ერთად, მეც მიმიძღვის ჩემი წილი დანაშაული, საკუთარ ტვირთს საზოგადოებას ვერ ავკიდებ. როგორც ჩანს, საკმარისად აქტიურად არ გამოვდივარ და არ ვაპროტესტებ, საკმარისად არ ვითხოვ ადამინის უფლებათა დაცვას. ამის შეცვლა მაინც შემიძლია, საზოგადოების აზროვნების თუ არა. სოციუმის მსოფმხედველობის ცვლილებაც ასე იწყება, ერთი ადამინის გონებაში მომხდარი რევოლუციით.

ფსიქიატრიიდან ვისწავლე, როცა ძალადობას უყურებ და შენში ეს ემოციას იწვევს, ეს ნორმალურია. თუკი იგივეს რამდენჯერმე უყურებ, შენ ტოლერანტული ხდები ნანახის მიმართ და ემოციური გაღიზიანებაც წყდება. იმისათვის, რომ შემდგომში ძალადობამ შენში ემოციური გაღიზიანება გამოიწვიოს, იგი წინაზე, ადრე ნანახზე უფრო სასტიკი უნდა იყოს. ფსიქიკის აღნიშნული დაცვითი მექანიზმი ადამიანის გადარჩენაში ეხმარება, მაგრამ თავისთავად საშიშ ხასითს ატარებს, რადგანაც შესაძლოა ადამიანი მის წინაშე მომხდარი ძალადობის აქტის მიმართ ინდიფერენტული გახდეს, რადგანაც ეს მასში ემოციურ ფონს აღარ ცვლის. მარტივად რომ ვთქვათ, საზოგადოებას ერთიანი პროტესტისათვის ციხის კადრებზე უფრო საშინელი კადრები სჭირდება, რათა ემოციური განმუხტვა მოახდინოს. ალბათ, ამიტომაცაა, რომ პროკურატურის მიერ გავრცელებულ კადრებს ასე დიდი გამოხმაურება არ მოჰყვა. ააა, თუმცა რას ვამბობ! ჩვენ ხომ საქართველოში ვართ! ჩვენ ხომ სექსუალური უმცირესობის ბედი ფეხზე გვკიდია!

***

“მექანიკური ფორთოხალი” რატომღა ვახსენე? თუ დააკვირდებით, მიხვდებით, რაშია საქმეა. ნანახს და განცდილს საზოგადოებაში კათარზისი უნდა გამოეწვია. ასევე უნდა ყოფილიყო ჩვენს შემთხვევაში. ეკრანზე ნანახს უნდა გამოეწვია თანაგრძნობის, დაზარალებულთა ტკივილის განცდა, რასაც შემდეგ უნდა მივეყვანეთ კათარზისამდე, რაც საბოლოოდ გამოიწვევდა ფასეულობათა გადაფასებას. შემდეგ, შესაძლოა, ამას დიდი ცვლილებებიც მოჰყოლოდა…

სანაცვლოდ რას ვღებულობთ? კომენტარებში, უბრალო საუბრებში, კიდევ უფრო დიდი აგრესია ჩანს. საზოგადოების რაღაც ნაწილი საკუთარი საქციელით მეგის ქარდავას ამართლებს. საწყენია… სირცხვილია…

ნაწილი კი თვალებს ხუჭავს… და წყნარად აგრძელებს ცხოვრებას, ვითომც არაფერი მომხდარა…

საოცარი ანდაზა გვაქვს ქართველებს: “სხვისი ჭირი, ღობეს ჩხირი”

***

იშტვან საბოს “პოლკოვნიკი რედლი” ისტორიული ფაქტების ალტერნატიული, რეჟისორისეული ხედვა გახლავთ. აღნიშნული სურათი ერთ-ერთ საუკეთესოდ მიმაჩნია რეჟისორის შემოქმედებაში.  პოლიტიკური თამაშები, სამეფო ინტრიგები და მუდმივად ნიღაბს ამოფარებული ადამიანის ტრაგედია- აი, რას ნახავთ ფილმში. გადახედეთ, ბევრი საინტერესო პარალელი გამოიკვეთება დღევანდელობასთან მიმართებით აღნიშნულ კინოსურათში.

კადრი ფილმიდან "პოლკოვნიკი რედლი"

კადრი ფილმიდან “პოლკოვნიკი რედლი”

 

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s