ერთი თვითმკვლელობის პორტრეტი- სუიციდამდელი პერიოდი

სტანდარტული

რამდენად ჭეშმარიტია მწერლის შემოქმედება,  ამას მკითხველი და დრო წყვეტს. გაცილებით საინტერესო კითხვაა, არის თუ არა შემოქმედება შემოქმედის შინაგანი სამყაროს ანარეკლი, ერთგვარი სარკე მის სულში ჩასახედად. ჭეშმარიტი ხელოვანი სრულებით განიცდის იმას, რაც შემდგომ ფურცელზე გადააქვს. ეს აუცილებელია, საჭიროა, რადგანაც წინააღმდეგ შემთხვევაში, ნაწარმოები უბრალოდ ფუჭი სიტყვათა რახარუხია, რომელიც მოკლებულია ყოველგვარ ემოციას, განცდას. კარგი მკითხველი კი ფარსს ადვილად გრძნობს.

ფანტაზიის უსაზღვრო უნარი საშუალებას აძლევს მწერალს საკუთარი თავი ნაწარმოების გმირის პოზიციაში დააყენოს. განიცადოს, სხეულის ყოველი უჯრედით შეიგრძნოს მის წინაშე დამდგარი პრობლემა, შემდგომ კი გამოსავლის ძებნას შეუდგეს… მაგრამ რა ხდება მაშინ, როცა ნაწარმოების მოქმედი გმირის წინ ერთადერთი გზა რჩება? გზა მოკვდინებისა, საკუთარი ხელით? იგი სუიციდს მიმართავს და უნებურად მწერალიც თავს იკლავს… საკუთარ ფანტაზიაში…

როგორ იკლავდა თავს იაპონელი მწერალი, რიუნოსკე აკუტაგავა, წიგნის ფურცლებზე და რეალურ ცხოვრებაში…

გაგრძელება- ერთი თვითმკვლელობის პორტრეტი- პრესუიციდური პერიოდი

ryonusuke

***

სანამ შემოქმედის ნაწარმოებთა ქრონოლოგიურ ანალიზს მივყოფ ხელს, მცირეოდენი ინფორმაცია ფსიქიატრიიდან.

სუიციდალური ქმედების დინამიკაში გამოყოფენ პერიოდებს: სუიციდამდელი პერიოდი, პრესუიციდალური პერიოდი და საკუთრივ სუიციდი. პრესუიციდული პერიოდი შეიძლება იყოს მწვავე (რამდენიმე წუთის ხანგრძლივობის) და ქრონიკული (რამდენიმე თვის ხანგრძლივობის)  სუიციდის აქტი სუიციდამდელი და პრესუიციდური პერიოდების აუცილებელ გაგრძელებას არ წარმოადგენს.

***

აკუტაგავას მთლიან შემოქმედებას თუ გადავავლებთ თვალს, ყურადღებას მიიპყრობს ის ფაქტი, რომ მისი ნოველები ყოველთვის ერთგვარი სევდით არის განმსჭვალული. მსგავს დეპრესიულ განწყობაზე და აღნიშნული კაეშანის მიზეზებზე მოგვიანებით ვისაუბრებთ. ამჟამად, სრულიად სხვა რამეს მინდა მივაპყრო თქვენი ყურადღება. შევეცდები, ამ კონკრეტული თვითმკვლელობის დინამიკის კლინიკური ნიშნები ამოვიცნო და წარმოვაჩინო მწერლის შემოქმედებაში.

***

სუიციდამდელ პერიოდში აღინიშნება მარტოსულობის განცდა, ანჰედონია (სიხარულის განცდის გაქრობა), ცხოვრებისეული წარუმატებლობის განცდა, შემოქმედებით საქმიანობაში სიკვდილის თემის წინ წამოწევა.

ზოგადად, სიკვდილის თემას აკუტაგავას ადრეულ ნაწარმოებებშიც ვხვდებით, მაგრამ მას ძირითადად მორალურ- ტრადიციული დატვირთვა გააჩნია და მოქმედ პერსონაჟთა შინაგან სამყაროსთან მჭიდრო კავშირშია (სანემონის დანაშაული წყარო: litklubi.ge) ყურადსაღებ ფაქტად მეჩვენა, მისი 1923 წლის დეკემბრით დათარიღებული მოთხრობა, „მიწის ნაგლეჯი“. ნაწარმოებში აღწერილია უკაცოდ დარჩენილი  ოჯახის რთული ყოფა და ამ ფონზე  რძალ-დედამთილური ურთიერთობა. მძიმე ფიზიკური შრომა მოხუც დედამთილს ძალას არმევს და ერთგვარად აიძულებს მას სიკვდილზე იოცნებოს.

ის ნათლად მიხვდა ერთს: რამდენიც არ უნდა ეცადოს, მოსვენებას ვერ ჰპოვებდა, სანამ სამუდამოდ არ დახუჭავდა თვალებს

სუიციდამდელი პერიოდის ათვლის წერტილად მწერლის შემოქმედებაში სწორედ ეს ნოველა მივიჩნიე. შემდგომში გამოქვეყნებულ ნაწარმოებებში სიკვდილის, დაღლილობის და ცხოვრების გაუსაძლისობის თემები უფრო და უფრო წინა პლანზე იწევს.

საოცრად მძიმე და სულისშემძვრელი გამოდგა მისი მოთხრობა „სიცივე“, რომელიც 1924 წლის აპრილში იწერება. მწერალი  მაღალმხატვრულობით აღწერს მატარებლის რელსებში ჩავარდნილი კონტროლიორის გვამიდან მომდინარე სიხლს. ამ ყოველივეს იმდენად საოცრად ახერხებს მწერალი, რომ შეუძლებელია ძრწოლამ არ აგიტანოთ… სიკვდილის ძრწოლამ…

მკვეთრი, ალისფერი ლაქა, ცივად მოელვარე რკინაზე, წამის გაელვებაში დაღივით დააჩნდა მის სულს. ამასთან ერთად, სისხლს მსუბუქი ორთქლიც ასდიოდა

აღნიშნულმა მოთხრობამ დამაფიქრა, რომ მწერალი სიკვდილის ესთეტიურ მხარეზე ჩაფიქრდა, რაც შემდგომში მის მიერვე არჩეულ თვითმკვლელობის მეთოდშიც გამოიხატა.

„სიცივის“ კვალდაკვალ, აპრილშივე იწერება მოთხრობა „წერილის ნაგლეჯი“. ნაწარმოებში შემოქმედი გადმოგვცემს  ნაპოვნი წერილის ფრაგმენტს, სადაც მისსავე შემოქმედების განსჯას ცდლობს ხელნაწერის ავტორი. რამდენად რეალურია აღნიშნული, რთული სათქმელია. საუბარი მაქვს წერილის პოვნის ფაქტზე, მაგრამ მის მიმართ გამოთქმული კრიტიკა, დიდის ალბათობით შესაძლოა აკუტაგავას კალამსვე ეკუთვნოდეს.

მაგრამ, როდესაც რიუნოსკე აკუტაგავა წავიკითხე- აი, სულელი!

საყურადღებოა ის ემოცია, რაც ნაწარმოების ბოლო წინადადებაშია ჩადებული და ნათლად მიგვანიშნების მწერლის შინაგან განცდებზე:

‘წერილის ნაგლეჯი ღრმად ჩავჩარე მაგიდის უჯრაში. იქ, სხვა ძველ წერილებთან ერთად, ყვითლდება და უფერულდბა ჩემი ოცნებები“

აქ ნათლად ვხედავთ სევდას, სინანულს, ცხოვრებაში ხელმოცარულობის განცდას, რომელსაც აკუტაგავას გონება მოუცავს.

1925 წლის იანვარში იწერება მოთხრობა „ცხენის ფეხები“, რომელიც იმითაც არის საინტერესო, რომ მასში დეტალურად არის აღწერილი დეპერსონალიზაციის კლინიკური სურათი, რასაც მოგვიანებით უფრო დეტალურად განვიხილავთ აკუტაგავას თვითმკვლელობის ორგანული მიზეზების ძიებისას. ჩემი ყურადღება მიიქცია მთავარი პერსონაჟის ცხოვრების ერთ წინადადებაში შეფასებამ

ჩვეულებრივი და უფერული- ასე განსაზღვრავდით მის პიროვნებას. ასეთივე გახლდათ მისივე ცხოვრებაც.

მსგავსი დეპრესიული ტიპის შეფასება თითქოს მისსავე ცხოვრებას აღწერს, გაუფერულებულს, სიხარულ დაკარგულს. მოვლენებს წინ გავუსწრებ და მოვიყვან ერთ პატარა ნაწყვეტს სიკვდილის წინ დაწერილი ავტობიოგრაფიული მოთხრობიდან – „ცხოვრება იდიოტისა“ (წყარო: burusi.wordpress.com)

იგი იყნოსავდა ჩვილის სუნს, თაგვისას რომ ჰგავდა და უნებლიეთ მწარე ფიქრები ეძალებოდა:
“რისთვის დაიბადა ამ ტანჯვა-ურვით სავსე ქვეყანაზე? ბედმა რად არგუნა მამად ჩემისთანა კაცი?”.
და ეს იყო პირველი ბიჭი, მისმა ცოლმა რომ შვა.

ნათლად იგრძნობა, რომ ანჰედონია მძლავრად გამჯდარა მწერლის შინაგან სამყაროში და მთლიანად მოუცვია მისი პიროვნება. ამიტომაცაა, რომ დადებითი ემოციების ნაცვლად, ეს სასიხარულო ამბავი მასში მხოლოდ დეპრესიული ტიპის ბოდვით აზრებს იწვევს.

1925 წელს დაწერილ მოთხრობაში „წერილი კურორტიდან“ მწერლის ფანტაზიაში, მის აზრებში პირველად ჩნდება თვითმკვლელობის, როგორც ცხოვრებასთან ანგარიშის გასწორების საკითხი. აღნიშნული მოთხრობა შემიძლია მივიჩნიო სუიციდის დინამიკის მორიგ საფეხურზე, პრესუიციდალურ პერიოდზე, გადასვლად, რომლის შესახებაც დაწვრილებით შემდეგ პოსტში ვისაუბრებ.

Advertisements

7 responses »

  1. ისე მემგონი სუიციდის მცდელობის პოსტ პერიოდიც უნდა არსებობდეს, რა დროსაც ადამიანს ვინმე დაეხმარება. რიუნოსკესაც ჭირდებოდა ასეთი ვინმე:(

    • განუხორციელებელი სუიცის მცდელობა ადამიანს კვლავ უკან, პრესუიციდში აბრუნებს და ის ან თვითონვე ეხმარება საკუთარ თავს, ან კვლავ თვითმკვლელობას ცდის. დახმარებას რაც შეეხება, პროფესიონალის (ანუ ფსიქიატრის) დახმარებამ ნებისმიერ ეტაპზე შეიძლება შეაჩეროს სუიციდის დინამიკა და ადამიანი სიცოცხლისკენ შემოაბრუნოს

  2. გამოხმაურება: ერთი თვითმკვლელობის პორტრეტი- პრესუიციდური პერიოდი | Sgt. Pepper's Blog

  3. გამოხმაურება: ერთი თვითმკვლელობის პორტრეტი- სიკვდილისწინა წერილი | Sgt. Pepper's Blog

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s