Monthly Archives: ივნისი 2013

დღევანდელობა ანუ Хочу перемен!

სტანდარტული

ჩამყაყებული საზოგადოების ნგრევის ერთ-ერთი პიონერი გახლდათ ვიქტორ ცოი. მისი შემოქმედება ე.წ. “ზასტოის” პერიოდის ბოლოს იწყება და მთელი სიძლიერით იფურჩქნება “პერესტროიკაში”. ახალგაზრდა, რომელიც არ მოერიდა საზოგადოებრივ ნორმებს, არ შეუშინდა საბჭოთა დაჟანგებულ მანქანას და ხმამაღლა თქვა ის, რაც იმდროინდელ ახალგაზრდობას  სტკიოდა. პირდაპირობა და სიმართლე– ეს გახლდათ მისი სიმღერების თანამდევი. თვითონაც პოზას არასოდეს იჭერდა, როგორც მღეროდა, ისე ცხოვრობდა.

“პერესტროიკასა” და დღევანდელობას შორის საინტერესო პარალელების გავლება შეიძლება. აღნიშნული ყველაზე მეტად ახალგაზრდა, სიცოცხლეს მოწყურებულ ახალგაზრდებს აწუხებთ და მტკივნეულად ახსენებთ თავს. თავისუფლების, რაღაც სიახლის ილუზია და ამასთანავე ამ მეტად უცხო ხილის გასინჯვის შეუძლებლობა. ჩამკვდარი სოციალური ცხოვრება, რომელიც  ადამიანთა ცალკეული ჯგუფების სახლში შეკრებით ახდენს კომპენსირებას. მაღალი უმუშევრობის დონე და აგრერიგად ძვალ-რბილში გამჯდარი სიზარმაცე.

მომავლის უსასრულო, სევდიანი იმედით ცქერა. ხშირად ამას მუდმივი მარტოობისა და გაუცხოების განცდაც ემატება, ახალგაზრდობა, საკუთარი მსოფმხედველობის გამო,  ირგვლივარსებულ საზოგადოებაში  თავს ხორცმეტად აღიქვამს. ეს ყოველივე  საერთო შტრიხად გასდევს 80-იანების “პერესტროიკასა” და ჩვენს დღევანდელობას.

წარმოუდგენელია, ახალგაზრდა- პროტესტის განცდის გარეშე, მსგავს პირობებში. “პერესტროიკის” თაობის პროტესტს ცოი აყალიბებდა საკუთარი სიმღერებით, რადგანაც მას, როგორც რიგით მოქალაქეს, მწვავედ სტიკოდა ირგვლივ არსებული მდგომარეობა. არ აქვს მნიშვნელობა, იქნებოდა ეს საზოგადო, თუ მეტად პირადი, ოჯახური პრობლემები. ლტოლვა რაღაც ახლისკენ, საკუთარი თვითმყოფადობის გამოხატვის მცდელობა, საერთო შებოჭილობის ფონზე – მეტად სახასიათო გახლდად მისი მუსიკისათვის. მსგავსად დამუხტული სიმღერები გამოხმაურებას ნათლად ჰპოვებს დღევანდელობაშიც.

ვაკვირდები რა ბოლო პერიოდში ახალგაზრდების, სტუდენტების გააქტიურებას და მათ ჩარევას საზოგადოების საჭირბოროტო საქმეთა დინებაში, ვხვდები, არსებობს შინაგანი მძაფრი პროტესტი, რომელსაც ვერ დაიტევს ვერც ფურცელი და ვერც კომპიუტერის ცივი ეკრანი. ამიტომაც, საკუთარ თავს უნდა ვკითხოთ:

Хочешь ли ты изменить этот мир?

Сможешь ли ты принять как есть?

Встать и выйти из ряда вон?

Сесть на электрический стул или трон?

ამგვარი ახალგაზრდული ამბოხი მისასალმებელია. ეს ადამიანის გონებრივ პროგრესზე მიანიშნებს. ნათლად აჩვენებს, რომ გაუზრებელი ბავშვობიდან, მტკივნეული, მაგრამ აუცილებელი გადასვლა ხდება მწარე რეალობაში. ფაქტია, რომ ირგვლივ გამეფებულ არასამართლიანობას შეუჩვეველი თვალი გაცილებით მალე ამჩნევს და სანამ დასაკარგი არაფერი აქვს, ცდილობს გამოასწოროს ყოველივე.

სამწუხაროდ, ასაკის მატებასთან ერთად, ადამიანთა უმრავლესობაში ამგვარი პროტესტის მუხტი თანდათანობით ქრება და ერთდროს რევოლუციონერი ახალგაზრდები, კონფორმისტ, ბედს შეგუებულ ზრდასრულებად იქცევიან.

ცოი მისი თაობის ახალგაზრდობის ხმა გახლდათ, რომელმაც შეძლო და მილიონობით ადამიანის გულამდე მიიტანა საკუთარი და საზოგადო სატკივარი. მან მოახერხა, გაქცეოდა დროის ჩარჩოებს და ამიტომაცაა, რომ მისი ტექსტები დღემდე არ კარგავს აქტუალობას. სავარაუდოდ, ეს ყოველივე იმის ბრალია, რომ მას ყველაზე კარგად ესმოდა ეპოქის ტკივილი, გამოხატული ახალგაზრდათა თვალებში. იგი ხედავდა ამ ჩუმ, მდუმარე პროტესტს და არ უშინდებოდა მის გასაჯაროებას.

მუსიკოსის პროტესტის პიკს წარმოადგენს სიმღერა“Хочу перемен!” რომელიც “პერესტროიკის” ჰიმნადაც შეგვიძლია მივიჩნიოთ. 90-იანი წლების ქართული ალტერნატივა, რომელმაც ერთგვარი სინათლე შემოიტანა ქართველთა გონებაში, თანდათანობით დავიწყებას ეძლევა, რაც ძალზე სამწუხარო ტენდენცია გახლავთ. თუმცა, მიუხედავად ამისა,  მეტად მსიამოვნებს, რომ მსგავსი ქვეტექსტის მატარებელი სიმღერები დღევანდელობაშიც იწერება ნელ-ნელა.  ეგებ, მუსიკამ მართლაც მოახერხოს რაიმეს შეცვლა, თანამედროვე ადამიანთა გონებაში…

ამჟამად, ჩვენ გარდამავალ სტადიაზე ვართ, დაღლილები სიტყვათა თამაშითა და ტყუილ-მართალის გამორკვევით ტელე-ეკრანებსა თუ Facebook-კომენტარებში. იმედია, მოვახერხებთ აქტიური მოქმედების ფაზაში გადასვლასაც…

ვიქტორ ცოი 1990 წლის 15 აგვისტოს ტრაგიკულად დაიღუპა, თუმცა მისი იდეები დღემდე ცოცხლობს მის ტექსტებში. ამიტომაცაა, რომ მისი შემოქმედების  მოყვარულები, გამუდმებით ერთსადაიმავეს იმეორებენ: Цой Жив!

Цой Жив

Цой Жив!


		
Advertisements

ევოლუცია ქართულად

სტანდარტული

ყოველთვის მიკვირდა ადამიანების, რომლებიც ამბობენ: “არ ვიცი და არც მინდა ვიცოდე!” ამ სიტყვებში იგრძნობა განზე განდგომა შემეცნებისაგან და ეს ყოველივე კი ადამიანში ადამიანობის დეფიციტზე მიუთითებს. ევოლუციის ხსენებისას, თავში მაშინვე ასე გაღეჭილი ფრაზა, “გადარჩევა შერჩევის გზით” მოგვივა.  და თუ უფრო დავძაბავთ გონებას, ასევე შეიძლება გაგვახსენდეს “იმარჯვებს უძლიერესი”

დიდი ხნის განმავლობაში მიმაჩნდა, რომ ევოლუციამ ჩაიარა. ჩვენა ვართ მისი უმაღლესი საფეხური და მორჩა, აქ დაისვა წერტილი. ასე არ არის, ჩვენ ვვითარდებით და უბრალო რგოლი ვართ ამ ხანგრძლივ ჯაჭვში. გადარჩენისათვის ბრძოლას თუ დავაკვირდებით, შევნიშნავთ, რომ ჩვენამდე მოღწეულ ცხოველთა უმრავლესობას ერთი საერთო ნიშანი გააჩნიათ: მათ შეძლეს ადაპტირება მოცემულ გარემოში, გაუძლეს ბუნების კატაკლიზმებს, მთელი ამ ხნის განმავლობაში განიცადეს ტრანსფორმაცია, მაგრამ საბოლოოდ გადარჩნენ და ჩვენამდე მოაღწიეს. მინდა ვიფიქრო, რომ ადამიანებს, ამ კონკრეტულ ქვეყანაში, საქართველოს რომ უწოდებენ, აქვთ მომავალი, შეძლებენ გადარჩენას და არ დაიკარგებიან უსახელოდ ევოლუციის მკაცრ პირობებში.

საკუთარი აღნაგობის შემხედვარეს სულ ერთი ფიქრი მიტრიალებდა თავში: ამგვარი ფიზიკური მონაცემებით ველურ ბუნებაში სიცოცხლე არ მეწერა. ფიზიკური სიძლიერე და სიჯანსაღე  უპირველესი ფაქტორი გახლდათ პირველყოფილებში თვითგადარჩენის ინსტიქტის ამუშავებისას. ამიტომაც, ბავშვობიდან თავი მივეჩვიე იმ აზრს, რომ გადარჩენა გონებრივი სიძლიერითაც შეიძლება. სწორედ ეს იყო, ალბათ, ქვეცნობიერად ჩემი მამოძრავებელი ამდენი ხნის განმავლობაში. დაუღლელი გონებრივი მუშაობა, თვალსაწიერის გაფართოვება წიგნის ყვითელი ფურცლებიდან, საკუთარი მსოფმხედველობის გაჩენა და განმტკიცება. მიმაჩნდა, რომ კუნთების სიძლიერე არ განსაზღვრავს ჩემს არსებობას ამ ქვეყნად.

ვხედავ რა ადამიანებს, რომლებიც ცოდნას ზურგს აქცევენ, მე თვალნათლივ წარმოვიდგენ მათ ინდივიდებად, რომლებმაც ევოლუციას ზურგი აქციეს. თუ რაიმე დასკვნის გამოტანა შეგვიძლია პირველყოფილი ადამიანისა და თანამედროვის შედარებისას, ესაა მისი გონებრივი მუშაობის სინატიფის გაჩენა, ინტელექტის დახვეწა. ამის შედეგი იყო სწორედ პირველყოფილი იარაღების გამოგონება, თანდათანობით კომფორტის ცნების გაჩენა, საკუთარი მეს უზრუნველყოფა, ცხოვრების გამარტივება. ვაკვირდები რა საზოგადოებას, მიმაჩნია, ჩვენ კვლავ პირველყოფილთა დონეს დავუბრუნდით, ვერ განვვითარდით. გონის დაძაბვას, კუნთის დაჭიმვას ვამჯობინებთ. მტყუან-მართალის გარკვევისას მუშტებზე ვიყურებით, ლოგიკურ მსჯელობას უარვყოფთ და საკუთარი აზრის ძალით გატანას ვლამობთ. ამგვარი ევოლუცია კი იქამდე მიგვიყვანს, რომ გადავთელავთ სუსტ, მაგრამ მოაზროვნე ინდივიდებს, ფიზიკურად გავაქრობთ მათ და საბოლოოდ მივიღებთ ძლიერ, კუნთმაგარ, მაგრამ თავცარიელ ბრბოს, რომლის მართვა და დამორჩილება გონიერი ხრიკებით ძალზე მარტივია.

zezva-and-mzia

ტექნიკის პროგრესთან ერთად, გაადვილდა ცოდნის მოპოვება, მაგრამ, სამწუხაროდ, ინტერესმა იკლო. ეს სულ უფრო მარტივი შესამჩნევი ხდება. ამგვარი გაქანება საბოლოოდ ფსკერთან შეტაკებამდე მიგვიყვანს. ამ განწირულ რბოლაში თითოელმა უნდა სცადოს საკუთარი წვლილის შეტანა.

განვიცდი, რომ ჩემ ძმას წიგნზე მეტად კომპიუტერული თამაშები აინტერესებს. ვაძალებ, ვეჩხუბები კიდეც, მაგრამ ამგვარად ინტერესის გაჩენა სწავლისადმი წარმოუდგენლად მიმაჩნია. მის ასაკში მყოფი ირგვლივ გამეფებულ უსამართლობას ვუყურებდი. ჩემი და ცოტა უფროსი თაობის წარმომადგენლები კანონიერ ქურდობაზე მეოცნებე უსაქმურების ჯგუფი გახლდათ. მე მაშინ ერთგვარი პროტესტის განცდა მქონდა ირგვლივარსებული უცოდინარობის მიმართ, ერთგვარი მოტივატორი გახლდათ ეს ჩემთვის. იქედან მოყოლებული ვცდილობდი ამ ერთფეროვანი სიშავიდან თავის დაღწევას.

დღესაც თვალს ვავლებ ირგვლივ და კვლავ უკუნს ვხედავ. მინდა სინათლე შემოვიტანო, მცირედი მაინც, თუნდაც ჩემს ირგვლივ, მაგრამ საოცრად რთულია აღნიშნული გასაკეთებლად. იმედს არ ვკარგავ, მაგრამ გული მიგრძნობს საკუთარი მცდელობის სამომავლო კრახს. ვცდილობ საკუთარი თავი დავხვეწო. რაც უფრო მეტს ვკითხულობ, უფრო მეტად მიპყრობს სევდა, რომ ფიზიკურად არ ეყოფა ჩემი ცხოვრება ყველაფრის შეთვისებას. ამგვარი დეპრესიის დროს, ხშირად მსტუმრობს ამგვარი აზრი: იქნებ, მე ვცდები? ნუთუ მართლა კუნთების სიდიდე წყვეტს ყველაფერს ცხოვრებაში?

“კუზიანს სამარე გაასწორებსო”- ჩემზეა ზედგამჭრილი. ცოტახნის წინ მართლაც კინაღამ დამასამარეს, მაგრამ ეს ხელს არ მიშლის ფიქრსა და განსჯაში. პირიქით, ერთგვარი ხელშემწობი გახდა, თითქოს “მეორე სუნთქვა” გამიხსნა.

უბრალოდ, აღარ მინდა ისეთი საზოგადოებაში ცხოვრება, რომელმაც “არ იცის და არც აინტერესებს”, მეტი არაფერი…