Monthly Archives: თებერვალი 2014

სექსი, ნარკოტიკები და უოლ სტრიტი

სტანდარტული

მგლების ხროვა ადამიანური სოციუმის ცხოველური მოდელია. ვინც ყველაზე ძლიერია სწორედ ის ირჩევს გასამრავლებლად პარტნიორს, საუკეთსეო ნაწილს ჭამს ნანადირევიდან. ბელადის წინააღმდეგ ბრძოლას აზრი არ აქვს, იმთავითვე განწირულია ახალგაზრდა ცხოველი დამარცხებისათვის. ადამიანი ცხოველური ორგანიზმია და ევოლუციურად დამკვიდრებულ ბუნების კანონებს მისდევს მისდაუნებურად. რამდენადმე შეიცვალა გადარჩენისათვის ბრძოლის პრინციპები ათასწლეულების განმავლობაში. მაღალ სოციალურ ფენაში ფიზიკური სიძლიერე აღარ განაპირობებს ლიდერობას. აღნიშნული უპირატესობა მატერიალურმა კეთილდღეობამ ჩაანაცვლა, რახანია. ფული განაპირობებს ძალაუფლებას. ძალაუფლება გადარჩენის საწინდარია.

აღნიშნული ცხოველური სოციუმის ადამიანური მოდელი კარგად წარმოაჩინა მარტინ სკორსეზემ თავის უკანასკნელ ნამუშევარში, “უოლ სტრიტის მგელი”. ფილმის საფუძვლად რეჟისორმა ჯორდან ბელფორტის ავტობიოგრაფიული წიგნი გამოიყენა.

სიუჟეტის შემყურე ძნელია მიხვდე, სად გადის ზღვარი რეალობასა და გამოგონილ ისტორიას შორის, რა არის ჭეშმარიტება და რა თავად ბელფორტის ფანტაზიის (ან ნარკოტიკული საშუალებებით დაბინდული გონების ბოდვის) ნაყოფი.

541_1jordan_belfort

ჯორდან ბელფორტი, “უოლ სტრიტის მგელი”

ფაქტი ერთია, სკორსეზე-დიკაპრიოს ტანდემი როგორც ყოველთვის, ამჯერადაც საოცრად პროდუქტიული აღმოჩნდა. რეჟისორისათვის “უოლ-სტრიტის მგელი” ყველაზე შემოსავლიანი პროექტი გამოდგა, რასაც ვერ ვიტყვით “ოსკარის” ნომინაციათა რაოდენობაზე. კინოაკადემიის მთავარ ჯილდოზე ფილმი 5 ჯილდოსთვის იბრძოლებს. შედარებისათვის, “ავიატორი” 11 ნომინაციაზე გახლდათ წარდგენილი,  ხოლო “ნიუ იორკის ბანდები” 10–ზე. ორივე პროექტში მარტინ სკორსეზემ მთავარი როლი ლეონარდო დიკაპრიოს არგუნა.

WOWS_1Sheet_GG_LR

სექსი და ნარკოტიკები  წარმატებულად იყიდება კინოეკრანიდან. უბრალო მოკვდავებს სიამოვნებთ სხვის აღმასვლაზე დაკვირვება. სიმაღლიდან ვარდნასა და წარმატებული ადამიანის დაცემაზე საამური სანახაობა არ არსებობს. ეგოისტური კმაყოფილების განცდა გიპყრობს ამის ხილვისას. გულშიც ფიქრობ: “ახია შენზე! ეგრე მოგიხდება”

ერთგვარი პირდაპირპროპორციულობით დააკავშირა სკორსეზემ სექსისა და ნარკოტიკების თემა ფინანსურ მომხვეჭელობასთან. რაც უფრო მეტად პერვერსიული ხდება მთავარი პერსონაჟის სექსუალური მისწრაფებანი, მით უფრო იზრდება მისი სიხარბეც. აღნიშნულ სურათს ამძაფრებს გადამეტებული ლტოლვა, ლამის სიყვარული,  ნარკოტიკებისადმი, რომელიც საბოლოოდ შთანთქავს ბელფორტის გონებას.

“უოლ სტრიტის მგელმა” არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია კინოკრიტიკოსთა შორის. არცაა გასაკვირი. ზედმეტი მოუვიდა ალბათ მაესტროს. მეტისმეტად ღიად წარმოაჩინა ის, რაზეც არ საუბრობენ.

ახალგაზრდა მგლის დარად, ადამიანთა უმრავლესობა ყველაზე დაბალი, უმნიშვნელო სოციალური სტატუსით იწყებს ბრძოლას პირველობისთვის. აღნიშნული სამკვდრო-სასიცოცხლო რბოლა ინდივიდუალურ ხასიათს ატარებს. მეტოქეობა და აზარტი სისხლში გამჯდარი ცნებებია, რომლის გარეშეც პროგრესი არ იარსებებდა. სწორედ ამ ხაზის გაძლიერებამ მომხიბლა ფილმში. ზღვარგადასული აზარტულობა, რომელსაც საბოლოო დაცემამდე მიჰყავს ადამიანი– ეს სათქმელი კარგად მიიტანა მაყურებლამდე შემოქმედმა.

ამერიკული “99 ფრანკი”– ასეც შეიძლება ვუწოდოთ ფილმს, რომელიც ღრმად გვახედებს საბროკერო საქმის წიაღში. ფრანგული ფილმის მსგავსად, რამდენად რეალურია ის სურათი, რასაც ვხედავთ, ძნელი სათქმელია.

ფინანსური მაქინაციების სქემებში გარკვევა, ცოტა არ იყოს გამიჭირდა. ამიტომაც, ვვარაუდობ, რომ აღნიშნული ნამუშევარი ამ სფეროს მცოდნეებს დააინტერესებთ. სიმართლე ითქვას, მანიპულაციათა მექანიკას არ ჩაუღმავდა რეჟისორი და აქცენტი მაინც ადამიანური ბუნების სახეცვალებასა და დეგრადაციაზე გააკეთა. მარტინ სკორსეზემ საოცარი ნაზავი შექმნა ფიზიკური გარყვნილებისა და გონებრივი სიეშმაკის შეხამებით, რომელსაც ფონად მჭერმეტყველება, აღტკინებული პათეტიკა დაუყენა. ამ ყოველივეს ეკრანზე წარმოჩენა კი ლეონარდო დიკაპრიოს ფენომენალური არტისტიზმით მოხერხდა.

ფაქტია, ფილმში არსებულ ქაოტურ გარემოს ძნელია მომეტებული ემოციების გარეშე უყურო. რეჟისორის თხრობის სტილი გითრევს სურათში და ერთგავარად ეოფორიაშიც ვარდები გათამაშებულის შემხედვარე. ლეონარდოს ქარიზმა კი მაინც თავისას შვება. მიესეული გადმოცემის მანერულობა, საოცარი ენერგია და აზარტული თამაში შეუძლებელია არ მოგეწონოს. მსგავსი დინამიკა განაპირობებს სწორედ, რომ ფილმის განმავლობაში ყურადღების მოდუნებას ვერ ახერხებ. სურათის დიდმა ხანგრძლივობამ, სკორსეზეს საშუალება მისცა რობერტ ბელფორტის აღმასვლა და დაცემა საოცარი დეტალურობით გადმოეცა. დასასრულს არ გრჩება უკმარისობის განცდა, რადგანაც რეჟისორი არ ტოვებს უყურადღებოდ არცერთ ნიუანსს, თხრობის ყველა ხაზი ბოლომდე მიჰყავს, პასუხგაუცემელი კითხვები ფიზიკურად აღარ რჩება

რამდენად დააფასებენ მარტინ სკორსეზეს რეჟისურას და ლეონარდო დიკაპრიოს არტისტიზმს, ამას უახლოეს რამდენიმე დღეში ვიხილავთ. მანამდე კი 3 საათით თქვენც გაეხვიეთ უოლ სტრიტელი მგლის ტყავში.

Advertisements

მსუბუქი “გრავიტაცია”

სტანდარტული

მტანჯველი სიკვდილი შიშის მომგვრელია. მასზე  დაკვირვება კი ერთგვარი ეგოისტური აზარტია, რომელიც ქვეცნობიერად ბედნიერებასაც შესაძლოა ანიჭებდეს მაყურებელს. ბედნიერებას საკუთარი სიცოცხლისა… 

სიკვდილი კინოეკრანზე ყოველთვის კარგად იყიდება. გააჩნია, როგორ წარმოაჩენს მას რეჟისორი, რა მასშტაბებს შეეჭიდება. ალფოსნო კუარონმა ჯერ კიდევ 2006 წელს სცადა მთელი მსოფლიოს მოკვდინება. მისეულ სიკვდილს ნელი და მტანჯველი ელფერი დაჰკრავდა. 7 წლის შემდეგაც, მსგავსი ფორმით შეეცადა იგი აღნიშნული გაუცნობიერებელი განცდის მიტანას მაყურებლამდე.

როცა Children of Men ვნახე აღტაცებული დავრჩი.

საოცრად მომხიბლა ფილმის ფაბულამ, იმის გააზრებამ, რომ კაცობრიობამ საკუთარი უგუნურებით მოისწრაფა სიცოცხლე. მომეწონა ასევე ადამიანური ბუნების მანკიერებების მკაცრი გაშიშვლება გარდაუვალის წინაშე. რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, აღფრთოვანებული ვიყავი რელიგიური ტიპის რამდენიმე პასაჟით და მისი ავტორის გამბედაობით, როდესაც აფრო-ამერიკელი ორსული ქალი, რომელმაც მისი ნაყოფის მამის ვინაობაც კი არ იცოდა, მარიამ ღვთისმშობელთან გააგივა.

კადრი ფილმიდან “Children of Men”

სურათის ყურებისას დანტეს “ღვთაებრივი კომედია” გამახსენდა უნებურად. თითქოს, გაათანამედროვა ალიგიერისეული ჯოჯოხეთი და მთელი სიმკაცრით წარმოაჩინა მაყურებლის წინაშე. მცირედი უკმარისობის განცდამ კი მომიცვა ფილმის დასასრულს, მაგრამ იმედიანად გავიფიქრე: ყველაფერი წინაა, შეძლებს გამოსწორებასთქო…

“გრავიტაციის” ტრეილერის ნახვისას მივხვდი, ჩემს გამოუთქმელ იმედებს ასრულება არ ეწერა.

მივხვდი, აქ რეჟისორის ინტელექტუალურ მონოლოგს ვერ ვიხილავდი, არც ადამიანური ყოფის ამაობაზე დაგვაფიქრებდა მსახიობთა თამაში და კადრთა სვლა. თუმცა, იყო ერთი მომენტი… კვლავ მტანჯველი სიკვდილის წინაშე მდგომი ადამიანის ცქერის მიმზიდველობა…

მახსოვს, როდესაც “Buried” ვნახე, ლამის ცუდად გავხდი.

მთელი ფილმის განმავლობაში სუნთქვა მიჭირდა, გულმკერდზე ზეწოლას ვგრძნობდი, ჰაერს ხარბად ვყლაპავდი. სურათის დასასრულმა საერთოდ დამამუნჯა. ჩაკეტილ სივრცეში სიკვდილის წარმოდგენაზე ახლაც კი ჟრუანტელი მივლის. აი, უსასრულო სივრცეში გარდაცვალება კი მეტად საინტერესო გახლდათ ჩემთვის.

კუარონმა ამჯერად  გათვლა ჯორჯ კლუნისა და სანდრა ბალოკის სახელებზე გააკეთა. პოსტერზე ვარსკვლავური სახელებიც ასევე კარგად იყიდება. აღნიშნულს ერთი-ორად მომგებიანს გახდის, თუ ფილმის დასახელებას 3D-საც მივუმატებთ.

grav_rerls_blog_1000x1481 (1)

ამჯერადაც ასე მოხდა. ვინც აღნიშნული ნამუშევარი ამგვარ ფორმატში იხილა, იმედგაცრუებული არ დარჩენილა, როგორც ამბობენ. ამიტომაც, ცოტა არ იყოს მიჭირს სრულად შევაფასო ნამუშევარი. ტექნიკური მხარე მნიშვნელოვანია, მაგრამ რეჟისორმა დაივიწყა უმთავრესი, ფილმს სიღრმე არ მისცა. “შეიძლება არც დავიწყნიაო”, მომედავება მავანი. “ამგვარ სურათში არც უნდა ეძებდე ფილოსოფიურ კითხვებზე პასუხსო”, მეტყვიან. მართალნიც იქნებიან. ალფონსო კუარონი არაა ის კაცი, ვისი გონებაც ამგვარ სირთულეს შეეჭიდება. მცდელობა ჰქონდა, და არცთუ ცუდი, მაგრამ თითქოს მარილი დააკლო. არაა გამორიცხული, რომ მხოლოდ კომერციაზე გააკეთა გათვლა. Happy End-ზე მოთხოვნილება ხომ სინემის გაჩენის დღიდან არის.

არ დავუკარგავ, მცდელობა “გრავიტაციაშიც” დავინახე. რეჟისორმა მოინდომა ერთი ადამიანის დრამა წარმოეჩინა მსოფლიო მნიშვნელობის მოვლენად. თავისებური “გზაც” დაგვანახა, თითქოს. იმედის სხივის შენარჩუნებას ამჯერადაც რელიგიური სიმბოლიკით და მულტიკულტური ერთიანობით ეცადა, მაგრამ ეს იმდენად გამაღიზიანებელი და ამავდროულად ყალბი იყო, რომ სიცილად არ მეყო. ადამიანის ხელახლა დაბადების ჩვენებაც  ერთგვარად უფერული ჩანდა მისი წინა ნაშრომის ფონზე.

სამწუხაროდ, “გრავიტაცია” კინოთეატრში არ მინახავს. ამიტომაც, უკმარისობის და ამავდროულად გაურკვევლობის განცდა მაქვს. მიჭირს მივხვდე, რა უნდა ამ ფილმს “ოსკარის” ნომინანტ ნამუშევრებს შორის. ვცდილობ ახსნა მოვუძებნო ამ ფაქტს და იმ აზრამდე მივდივარ, რომ ტექნიკური თვალსაზრისით ფილმი საოცრად ძლიერია. ოპერატორის არჩევა კუარონს არ ეშლება, დამტკიცებული ფაქტია. კომპიუტერული გრაფიკაც საკმაოდ დახვეწილი და მომხიბვლელი ჩანდა. მოკლედ, ბევრი რომ არ გავაგრძელო, არ იყო ეს სახლის პირობებში სანახავი ფილმი.

ვფიქრობ, ეს ის მომენტია, როდესაც მხატვრული სურათი აუცილებლად კინოეკრანზე, შესაბამისი აღჭურვილობით უნდა ნახო. უნდა განიცადო უწონადობაში ლევიტაცია, თავბრუსხვევა და თირკმელზედა ჯირკვალიც აიძულო, ადრენალინის შემცველობა მაღლა ასწიოს სისხლში. სხვა მხრივ აღნიშნულ ნამუშევარს, პირადად ჩემთვის, ფასი არ გააჩნია. იგი მხოლოდ თვალს ახარებს და გონებას არაფერს უტოვებს საზრდოდ. ზოგჯერ ესეც კი საჭიროა. განსაკუთრებულ შემთხვევებში, რაოდენ უცნაურადაც არ უნდა გეჩვენოთ ჩემი პათეტიკა, აუცილებელიც კი.

დასასრულს, ცოტაოდენი ფიზიკა: გრავიტაცია მატერიალურ სხეულებს შორის უნივერსალური და ყველაზე სუსტი ურთიერთქმედება გახლავთ